Ceyhanlı Kuva-yı Milliye Kahramanı Hasan GELDİ

Hasan Geldi ile ilgili bilgileri, oğlu 1939 Ceyhan doğumlu Vural Geldi ve Fatma Sayman hanımefendinin hazırladığı ve Ceyhan Belediyesi tarafından yayınlanan ‘’Anılarla Milli Mücadelede Ceyhan’’ isimli eserde kendi anlattıklarından derledik.

16 Yaşında da askerdi, 50 Yaşında da...

Hasan Geldi 1897 yılında Ceyhan’ın Konakoğlu Mahallesinde dünyaya gelmiştir.  Babası Hacı Geldi ve annesi Tutuş hanım,  yayılmacı Rus emperyalizmin zulmünden kaçarak Kuban bölgesinden Anadolu’ya göç etmiş  Nogay Türkleridir. Vural Geldi görüşmemizde büyüklerinden duyduklarına göre; Kuban bölgesinden çok kalabalık çıkıldığını önce İstanbul’a  oradan Eskişehir’e ve daha sonra Ceyhan’a ulaştıklarını bizlere aktarmıştır. Ceyhan’a 11 hane olarak ulaşabilmişlerdi. 11 hane içerisinde  ismini hatırladıkları Baydar’lar ve Kobaner’lerdi. Bu kafile Ceyhan’da ilk yerleşik hayata geçen Nogay kafilesidir. Hatta bu kafileden Baydarlar olarak bahsi geçen aileden Abdulkadir Ağa, bugünkü Ceyhan çarşı camisini yaptıran ve Ceyhan’ın ilk adının  Camili Köy (Minareli Köy) olarak anılmasını sağlayan kişidir.   

Ceyhan’a yerleşen Hacı Geldi ve Tutuş hanımım 11 çocuğu olmuştur. Lakin 7 kızı salgın hastalıktan 1 kızı ise köpek ısırmasına bağlı kuduz hastalığından hayatını kaybetmiştir. Ailenin tek erkek evladı olan Hasan Geldi, 16 yaşına geldiğinde seferberlik ilan edilmesi üzerine orduya katılır.  Gazze cephesinde savaşır. Fakat ordunun durumu çok kötüdür. Hiçbir erzak ve mühimmat desteği yoktur. Oğlu Vural Geldi’ye anlattıklarına göre düşman askerlerinin atlarının pislikleri içerisindeki arpa tanelerini seçip onları ateşte kavurup yiyerek hayatta kalmışlardı. Su bulamayıp mataralarına idrarlarını doldurup akşam idrarları soğuduktan sonra dudaklarını ıslatmışlardı. Cephenin bozulmasından sonra birliği ile beraber Anadolu’ya geri dönerler. Ama dönüş yolu da çok tehlikelidir.  Hasan Geldi’nin de içinde bulunduğu tabur, Diyarbakır’da Ermeniler tarafından pusuya düşürülür. Yoğun makineli tüfek ateşi altında kalırlar. Diyarbakır’dan kalkan bir uçak makineli tüfeği susturana kadar çok fazla zayiat verirler. Bir tabur askerden ancak 13 kişi sağ kalır. Hasan Geldi, oğlu Vural Geldi’ye o günleri anlatırken bu saldırıda ölen arkadaşları için cephede ölenlerden çok fazla üzüldüğünü belirtmiştir. Diyarbakır’dan Alman kamyonlarına binerek Osmaniye Toprakkale’ye gelirler. Hasan Geldi, komutanından izin alarak Ceyhan’a ailesini görmeye gelir. Fakat yolda arkadaşlarının o zor durumu aklına gelir ve  evine gelip ailesini görmeden ahırdaki ailesine ait öküzü çalar ve Toprakkale’ye geri döner. Arkadaşları ile birlikte öküzü kesip yerler. Oradan Erzin bölgesine geçerler. Daha sonra Terk-i silah olunur ve Hasan Geldi Ceyhan’a döner. Ceyhan’ın Fransız ve Ermeni çeteler tarafından işgali üzerine Kuvay-ı Milliye güçlerine katılır ve Nogay İnce Ali Müfrezesi içerisinde vatanını kurtarmak için mücadele eder.

Hasan Geldi o kötü  günleri  ‘’Anılarla Milli Mücadelede Ceyhan’’isimli eserde şu şekilde anlatmaktadır:

‘’Seferberlikte davul çalındı, ilan ettiler çantasını alan gelsin diye. Uykusunda ‘’Ana,ana’’ diye sayıklayan çocuklar gitti cepheye. Hiçbiri geri gelmedi. Çok felaketler geçirdik biz. Ben Gazze cephesinde bulundum. Cephe bozuldu. Almanlar kamyonlarıyla bizi getirip, Osmaniye’ye indirdiler. Ceyhan’a evimize geldik. Çok sürmedi İngilizler geldi. Hintli İngiliz askerleri iki kısımdı. Bir kısmı Sünni, bir kısmı Mecusi. Mecusiler kadınlara sataşıyorlar, erkeklere zulüm yapıyorlardı. Onlar gitti. Fransızlar geldi. Fransızların içinde Ermeniler vardı. Çok kötülük yaptılar Köylerden şehirlerden göze görülür kim varsa, getirip kurşuna dizdiler. Her şey kendilerinin ellerindeydi. Mahkeme falan yoktu. Durum iyice kötüleşti. Bizi toplayan Sabitzade Ahmet Efendi . Teşkilatlanalım diye şehri harekete geçirdi. Parası olan silah aldı. Parası olmayan malını sattı, silah aldı.

Bir annemle iki bacım vardı. Eşyalarımızın bir kısmını toprağa gömdük. Alabildiğimiz eşyayı arabaya yükleyerek, şimdiki köprünün yerindeki kayık denen salla ırmağın karşısına geçip, Sarıbahçe köyüne gittik. Annemle bacılarımı orada bıraktım.

Eniştem Nogay Mecit Efendi ve Adatepe’den Kara Mehmet adlı bir hısımla Mercin’e vardık. Köyün halkı gitmişti. Başımızda Nogay İnce Ali vardı. Abidiyle (Erenler) köyünde bir muhacir hoca bize yemin ettirdi. Memleketi kurtarmak için yemin ettik. O arada bir Fransız tayyaresi geldi. Topçu Mehmet Çavuş adlı bir topçumuz vardı. Tayyareye mermi sıktı. Tayyare düşmedi ama gitti. Mercin’de köprünün karşı tarafında Karamezar (Adapınar) yolundan tarafa istihkam kazdık. Boş gezenleri getirip çalıştırdık. Bir de Nazım Bey’in Hüyüğünde istihkam kazdık. Benim Mercin’de tanıdıklarım Avganoğlu Mustafa, Babuş Mustafa , Saraç Eyüp vardı. Başımızda iaşemizi temin eden silah, fişek getiren Kayseri asıllı Sabitzade Ahmet Efendi vardı. Kara dayının kardeşi Kara Ahmet vardı. Fransızların 1. taarruzunda çok zayiat verdik. 10 kadar ölümüz vardı. Ceyhan’dan haber götürüp getiren bir kadın elçimiz vardı. 2.Taarruza geçecekler dedi. Köprünün başını kazdık. Su doldurduk, ‘’Fransızlar çok kalabalık geliyor ‘’ demişlerdi. İstihkamlara girip bekledik. Köprüyü de yıkmıştık.

Fransızlar  şafakta saldırıya geçtiler.

Akşama kadar savaş sürdü. Tanklar sarı duman yapıyor, gözlerimiz görmüyordu. Aslen Cezayirli Hacı Mehmet Çavuş’un çok yardımı oldu, makineliyle. Başta Fransızların Komutanı Arrigi (Arakir) olmak üzere düşmana çok zayiat verdirdik. Kuvvetlerimiz onlara karşı azdı. Ama iman gücüyle savaştık ve kazandık. Allah bir daha o günleri göstermesin. Bu harpte Sabitzade Ahmet Efendi ile birlikte Ahmet (Patos), Abdülbahri’nin yeğeni ve adını hatırlamadığım başka şehitler verdik.

Karamezar Yarımhöyüğü’nün orada süvariydik. Biz harekete geçince uçak bomba attı. Atımın başı parçalandı. Bende gözümden yaralandım. Bir zaman at sürüklendi, ayağım sakat kaldı. Yaralandım. Annem baktı iyileştim.

Biz o günlerde elimizden geleni yaptık. Ekmek yiyecek durumumuz yoktu. İki de bir haber geliyordu baskın var diye. Hemen harekete geçiyorduk.

Yılankale’den Sarı Ahmet ve Hacı Bekir vardı. Çete olarak iyi iş yaptılar. Fransızlar Yılankale köylülerinden kurşuna dizdiler hısımlarını çete diye.

Eskiden Adana’ya Misis’in oradan gider gelirdik. İncirlik- Acıdere arasında Çiftekuyular vardı. İki kuyu vardı. Orada hayvanları sular, yemlerdik.  Bir gün Adana’dan gelirken, baktık Ermeniler dere kenarında Türkleri öldürmüş; kasap gibi doğramışlar. Deyneklerin ucuna asmışlar. Çok feci bir manzaraydı. Bütün organlarını kesmişlerdi. İçlerinde genç bir kadın ve çocuk da vardı. ‘’

 

Bu şanlı ve kutsal mücadele  sonunda 23 Aralık 1921 tarihinde Ceyhan düşman işgalinden kurtulur. Hasan Geldi’de bu mücadeleden aldığı lakapla ‘’Topal Hasan’’ olarak marangozluk işine geri döner. Bir ayağının sakat olmasına rağmen marangozluk gibi beden ile yapılan bir işi yaparak dört çocuğunu büyütür. Gerçekten ihtiyacı olduğu halde kendine layık görülen ‘’İstiklal Madalyasını’’ ve gazilik maaşını diğer tüm gerçek kahramanlar gibi almaz. Ve hep ‘’Bu paranın içinde tüyü bitmemiş yetimlerin hakkı vardır. Ben ne yaptıysam vatanım ve milletim için yaptım’’ der. Ülkesi ve milleti için verdiği bu mücadeleye ve sakat olmasına rağmen 1947 yılında ihtiyat olarak tekrar askere çağrılır ve 50 yaşındaki Kuvay-ı Milliye kahramanı Topal Hasan 1 ay daha Ceyhan’daki Demirköprü’nün bulunduğu bölgede askerlik yapar.

( Hasan Geldi'nin 1947 yılında 50 yaşında İhtiyat Askeri iken çekildiği fotoğraf)

 

 

  

Mercedesli ve iphone’lu yeşilkartlıların cirit attığı, bedelli askerliğin ve vicdani ret’in  en temel hak olduğu günümüzde, Hasan Geldi gibi insanların sayesinde  bu toprakların vatan  olduğunu bilmek ne kadar acı !

 

Yaşadığı bu kadar çileye rağmen 101 yaşına kadar hiç hastalanmadan hayatını sürdüren Hasan Geldi 1998 yılında Ceyhan’da vefat etmiştir. Mezarı Ceyhan mezarlığındadır. Bu ülke için yaptıklarıyla hiç öğünmeyen Hasan Geldi, sadece yaptığı bir olaydan dolayı ahirette kendinden hesap sorulmasından korktuğunu oğlu Vural Geldi’ye anlatmıştır. Kuvay-ı Milliyeci olarak mücadele ettiği günlerde Fransız trenlerine Misis’ten binerek yük vagonlarında bulunan telgraf tellerini aşağıya atmış, arkadan gelen bir atlı araba ise bunları toplamıştır. Ele geçirilen malzemeler ise kullanılmak üzere Kuvay-ı Milliye karargahına götürülmüştür.  

Geninin  ve kanının gereği olarak, emperyalist düşmandan savaş ortamın aldığı telgraf telleri nedeniyle Allah korkusu duymasına neden olan, bir Nogay’ın yaşanmış gerçek hayat hikayesidir…